بزرگی سینه مردان یا ژنیکوماستی یکی از شایعترین مشکلات ظاهری و هورمونی در آقایان است. افراد زیادی سالها با این وضعیت درگیرند بدون اینکه بدانند علتش چیست یا آیا نیاز به درمان دارد؟
در این مطلب که توسط دکتر فرید مرادیان (فوق تخصص جراحی سرطان) تایید شده است، علائم، درجههای مختلف ژنیکوماستی، دلایل، روشهای تشخیص و مؤثرترین راههای درمان را توضیح دادهایم تا شما عزیزان بتوانید شرایط خودتان را بهتر بسنجید و مسیر درمان را درست انتخاب کنید.
ژنیکوماستی (Gynecomastia) یک بیماری شایع است که به بزرگ شدن بافت سینه مردانه منجر میشود. این عارضه تقریبا ۵۰ تا ۶۵ درصد پسران و مردان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری میتواند در دورههای خاصی از زندگی رخ دهد، از جمله:
بالای ۵۰ درصد از نوزادان پسر، دارای سینههای بزرگ هستند. این وضعیت به دلیل سطح استروژن مادر اتفاق میافتد و معمولا در عرض چند هفته از بین میرود.
بیش از نیمی از پسران نوجوان درجههایی از بزرگ شدن سینه را تجربه میکنند. ژنیکوماستی در بلوغ به دلیل نوسانات هورمونی (افت تستوسترون و افزایش استروژن) رخ میدهد. این مشکل با یکنواخت شدن سطح هورمون، یعنی فرآیندی که تکمیل آن حدود ۶ تا ۲۴ ماه طول میکشد، از بین میرود.
بزرگ شدن سینه در مردان بالای ۵۰ سال شایعتر است. چون با افزایش سن، بدن تستوسترون کمتری تولید میکند. همچنین ممکن است چربی بدن افزایش یابد که این موضوع باعث تحریک تولید استروژن و رشد بافت سینه میشود.
علائم رایج این بیماری شامل موارد زیر است:
بدن مردان عمدتا هورمون جنسی تستوسترون میسازد. همچنین مقدار کمی هورمون استروژن تولید میکند.
نکته مهم:
این بیماری زمانی رخ میدهد که میزان تستوسترون در مقایسه با استروژن کاهش مییابد. این عارضه به دلیل کاهش تولید تستوسترون، مهار اثرات تستوسترون یا افزایش تولید استروژن رخ میدهد.
شایعترین عواملی که میتوانند به عدم تعادل هورمونها منجر شوند عبارتند از:
همانطور که میدانید هورمونهای تستوسترون و استروژن ویژگیهای جنسی را کنترل میکنند. تستوسترون با ویژگیهایی مثل ساخت توده عضلانی و رشد موهای بدن مرتبط است؛ در حالی که استروژن روی رشد سینهها تاثیر دارد.
افزایش استروژن یا عدم تعادل آن نسبت به تستوسترون میتواند باعث Gynecomastia شود. به همین دلیل، در دوران نوزادی، نوجوانی و سالمندی که به طور طبیعی تعادل هورمونها تغییر میکند، شایعتر است.
داروهای زیر ممکن است باعث Gynecomastia شوند:
مواد زیر در بروز Gynecomastia نقش دارند:
بعضی از بیماریها روی تعادل هورمونها تاثیر میگذارند و به ژنیکوماستی منجر میشوند، که شامل موارد زیر هستند:
بیماریهایی مثل سندرم کلاین فلتر و نارسایی هیپوفیز میزان تستوسترون بدن را کاهش میدهند و با Gynecomastia مرتبط هستند.
بعضی از تومورها با تولید هورمون باعث برهم خوردن تعادل هورمونی بدن میشوند. این تومورها اغلب بیضهها، غدد فوق کلیوی یا غده هیپوفیز را درگیر میکنند.
در این شرایط، غده تیروئید بیش از حد هورمون تیروکسین تولید میکند.
حدود نیمی از افرادی که دیالیز میشوند به دلیل تغییرات هورمونی Gynecomastia را تجربه میکنند.
مشکلات کبدی و داروهایی که برای درمان سیروز تجویز میشوند با تغییر سطح هورمونها و Gynecomastia مرتبط هستند.
وقتی بدن به اندازه کافی تغذیه نمیشود، سطح تستوسترون کاهش مییابد، اما سطح استروژن ثابت باقی میماند. این امر باعث برهم خوردن تعادل هورمونها میشود.
بعضی از روغنهای گیاهی مورد استفاده در شامپوها، صابونها یا لوسیونها با ژنیکوماستی مرتبط هستند. چون ترکیبات موجود در آنها ممکن است اثر استروژن را تقلید کنند یا روی تستوسترون تاثیر بگذارند. از این روغنها میتوان به روغن درخت چای و روغن اسطوخودوس اشاره کرد.
اگر موارد زیر را تجربه کردید، حتما به پزشک مراجعه کنید:
تشخیص ژنیکوماستی از چربی بسیار مهم است. چون گاهی اوقات سینهها به دلیل چاقی بزرگتر از حدمعمول به نظر میرسند که به این وضعیت «ژنیکوماستی کاذب» میگویند. در ژنیکوماستی واقعی بافت غدهای سینه افزایش مییابد.
پزشک فوق تخصص جراحی سرطان فرآیند تشخیص ژنیکوماستی را با گرفتن شرح حال و معاینه بدنی شروع میکند. برای مثال، در مورد علائم و داروهای مصرفیتان سوال میپرسد. سپس بافت سینه شما را معاینه میکند. علاوه بر این، ممکن است یک یا چند مورد از تستهای زیر را توصیه کند:
شدت ژنیکوماستی در مردان معمولا در ۴ درجه (گرید) دسته بندی میشود. دانستن گرید، به شما کمک میکند تشخیص دهید مشکل چقدر جدی است و چه درمانی مناسب شماست.
نوجوانان، بدنسازها یا افرادی که نوسان هورمونی دارند.
معمولا فقط درصورت نارضایتی ظاهری
بسته به شدت، معمولا قابل اصلاح با لیپوساکشن + تخلیه بافت غدهای
تقریبا همیشه نیاز به جراحی دارد: لیپوساکشن + تخلیه کامل غده + جمع کردن پوست
قطعا جراحی و معمولا همراه با لیفت پوست و بازطراحی کامل فرم سینه
ژنیکوماستی اگر ناشی از یک بیماری پزشکی باشد، ممکن است آن بیماری به درمان نیاز داشته باشد. همچنین در صورت ارتباط مصرف دارو با Gynecomastia، ممکن است پزشک فوق تخصص جراحی سرطان از شما بخواهد که دارو را کنار بگذارید یا آن را با محصول دیگری جایگزین کنید.
توجه داشته باشید که…
اگر ژنیکوماستی خود به خود بهبود نیابد، یا به مشکلاتی مثل درد و خجالت و محدودیت در فعالیتهای شغلی، ورزشی و اجتماعی منجر شود، باید تحت درمان قرار گیرد.
گزینههای درمانی شامل موارد زیر هستند:
درمانهای دارویی میتواند عوارض خطرناک داشته باشد و همچنین اثرات داروها ماندگار نیست.
این جراحی چربی سینه را از بین میبرد، اما بافت غدهای آن را حذف نمیکند.
این نوع جراحی برای کاهش بافت غدهای سینه انجام میشود. گاهی اوقات لیپوساکشن و ماستکتومی باهم ترکیب میشوند.
اثربخشی هیچ مکملی برای درمان Gynecomastia ثابت نشده است. با این حال، با اصلاح سبک زندگی خود میتوانید به کنترل سطح هورمونها کمک کنید. برای مثال، دریافت پروتئین، ویتامین D و زینک برای تولید تستوسترون حیاتی است.
علاوه بر این، ورزش برای ژنیکوماستی میتواند مفید باشد. چون درصد چربی بدن را کاهش میدهد و به رفع ژنیکوماستی کاذب که به دلیل چاقی ایجاد میشود کمک میکند. از ورزشهای مفید میتوان به موارد زیراشاره کرد:
بسیاری از تغییرات هورمونی مرتبط با Gynecomastia قابل پیشگیری نیستند. با این حال، با رعایت نکات زیر میتوان احتمال بروز این عارضه را کاهش داد:
سخن پایانی پزشک
ژنیکوماستی اگرچه معمولا یک وضعیت خوش خیم و غیرسرطانی است، اما میتواند بر اعتماد به نفس و کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. تشخیص زودهنگام علت اصلی بروز این عارضه، مانند عدم تعادل هورمونی یا مصرف داروهای خاص، نقش مهمی در انتخاب روش درمان مناسب دارد. بسیاری از موارد بدون نیاز به درمان خاص بهبود مییابند، اما در موارد شدیدتر، درمانهای دارویی یا جراحی میتوانند راه حل مؤثری باشند.
درصورتی که دچار بیماری ژنیکوماستی هستید، جهت تشخیص و درمان این بیماری میتوانید به پزشک فوق تخصص جراحی سرطان، جناب آقای دکتر فرید مرادیان مراجعه نمایید.
