سرطان های دستگاه گوارش
نگاه اجمالی بر مقاله
سرطان GI یا سرطان دستگاه گوارش، به گروهی از سرطانها اطلاق میشود که در اعضا و ارگانهای گوارشی رخ میدهد. این سیستم شامل معده، روده کوچک و بزرگ، کبد، پانکراس، مری و مقعد است. هر یک از این اعضا ممکن است به نوع خاصی از سرطان مبتلا شوند که میتواند عواقب جدی برای سلامتی فرد داشته باشد.
درمان سرطانهای گوارشی انواع مختلفی دارند. درمان از طریق جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی یا درمانهای هدفمند از رایج ترین آنها هستند. اما این روشها بر اساس نوع و مرحله بیماری به بیمار توصیه میشوند. در این مقاله به بررسی انواع سرطانهای دستگاه گوارش (GI) و روشهای درمان آنها خواهیم پرداخت.
انواع سرطان دستگاه گوارش بر اساس اندام درگیر
دستگاه گوارش از مری (لولهای که غذا را از دهان به معده میبرد) آغاز شده و به مقعد (جایی که مواد زائد از بدن خارج میشوند) ختم میشود. سرطان دستگاه گوارش، سرطانی است که در امتداد دستگاه گوارش ایجاد میشود که شامل:
- سرطان مری
- سرطان معده
- سرطان روده کوچک
- سرطان روده بزرگ
- سرطان راست روده
- سرطان پانکراس یا لوزالمعده
- سرطان کبد و مجاری صفراوی

در ادامه به بررسی سرطان در قسمتهای مختلف دستگاه گوارش میپردازیم؛
۱) سرطان مری
مری یک لوله دراز و توخالی است که از گلو تا معده امتداد دارد و به انتقال غذای بلعیده شده از پشت گلو به معده برای فرآیند هضم کمک میکند.
سرطان مری معمولا در مخاط داخلی مری قرار دارند شروع میشود و میتواند در هر نقطه از مری رخ دهد. این سرطان در مردان شایعتر است. الکل و سیگار دو عامل خطر برای ابتلای به آن محسوب میشوند.
۲) سرطان معده
سرطان معده که با عنوان گاستریک کانسر هم شناخته میشود از دیواره داخلی معده آغاز شده و به مرور در دیوارههای معده رشد میکنند.
بیشتر موارد ابتلای به سرطان معده در ایالات متحده، شامل رشد غیرطبیعی سلولی در محل اتصال معده به مری است. سرطان معمولا در قسمت اصلی معده شکل میگیرد. حدود ۹۵ درصد مواقع، سرطان معده از پوشش معده شروع میشود و به آرامی پیشرفت کرده و به عمق دیوارههای معده میرسد. همچنین سلولهای سرطانی ممکن است به اندامهای مجاور مانند کبد، غدد لنفاوی و ریه گسترش یابد.
سرطان معده از جمله سرطانهایی است که متأسفانه در سالهای اخیر در دنیا رایج شده است. یکی از نسخههایی که پزشک برای بیماری دچار سرطان تجویز میکند، جراحی سرطان معده است.
این روش، یک روش تهاجمی است که برای برداشتن تودههای سرطانی استفاده میشود. ممکن است شما یا یکی از عزیزانتان به این بیماری دچار شده باشید و پزشک برای شما جراحی تجویز کرده باشد. بدیهی است که در چنین شرایطی تمایل دارید که درخصوص این بیماری و درمان آن با عمل جراحی بیشتر بدانید. در این صورت کافی است در ادامه این مطلب و مبحث سرطان معده همراه ما باشید تا همه چیز را در خصوص این نوع جراحی بدانید.
آیا سرطان معده با جراحی درمان می شود؟
اولین سؤالی که ممکن است برای شما به وجود بیاید این است که اگر جراحی کنید، سرطان معده شما درمان خواهد شد؟ پاسخ این است که اگر سرطان معده در مراحل ابتدایی خود باشد و هنوز به اندامهای دیگر گسترش پیدا نکرده باشد، میتوان با جراحی سرطان معده آن را درمان نمود. در واقع، جراحی معده میتواند یکی از روشهای مؤثر در درمان این بیماری باشد.
در مرحلههای اولیه سرطان معده، جراحی از طریق برداشتن قسمت مبتلا به غده سرطانی و بازسازی معده میتواند بهبود و درمان کامل را به ارمغان بیاورد. همچنین، در برخی موارد، جراحی معده میتواند به عنوان روش درمانی پالیاتیو یا تسکینی استفاده شود که هدف آن کاهش علائم و عوارض سرطان و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. اما در مراحل پیشرفته سرطان معده، جراحی بهتنهایی کافی نیست و باید با سایر روشهای درمانی، مانند شیمیدرمانی یا رادیوتراپی ترکیب شود.
چه زمانی معده باید جراحی شود؟
یکی از مسائل مهم این است که جراحی سرطان معده باید در چه زمانی انجام شود؟ پاسخ اینجاست… درمان سرطان معده باید در مرحله آغازین بیماری انجام شود تا بیشترین کارایی را داشته باشد. در واقع، تشخیص سریع سرطان معده توسط پزشک، کلیدی خواهد بود؛ اما زمان دقیق برای عمل جراحی معده وابسته به متخصص درمانی و وضعیت بالینی بیمار است.
انواع جراحی سرطان معده
اگر جراحی سرطان معده برای شما تجویز شده است، باید بدانید که این جراحی چند نوع مختلف دارد. نوع جراحی بسته به شرایط جسمی شما، سطح بیماری و هم چنین کاربردی که جراحی دارد تعیین میشود. در این بخش انواع مختلف جراحی سرطان معده را برای شما عزیزان شرح میدهیم.
-
گاسترکتومی
گاسترکتومی نوعی جراحی سرطان معده است که در آن بخشی از معده که درگیر سرطان است، برداشته میشود. درصورتی که بخش پایینی معده به سرطان دچار شده باشد، جراحی مربوط به آن گاسترکتومی دیستال است. اگر بخش بالایی معده درگیر سرطان باشد، جراحی آن گاسترکتومی پروگزیمال نام دارد.
-
گاسترکتومی جزئی
این جراحی سرطان معده نیز نوعی جراحی است که در آن بخش زیادی از تومورها برداشته میشوند؛ اما ممکن است به طور کامل سرطان را درمان نکند. در این روش بخشی از معده نیز به همراه تومورها برداشته میشود و باعث میشود بیمار تا حدود زیادی احساس راحتی کند.
در این فرایند جراح قسمتی از معده، که تومور سرطانی در آن محل تجمع دارد را برمیدارد. گاهی اوقات بخشی از معده، مری یا قسمت ورودی روده کوچک که اثنی عشر (دوازدهه) نامیده میشود توسط جراح برداشته خواهد شد. در ادامه نیز قسمت باقی مانده معده به مری و روده کوچک متصل میشود. همچنین ممکن است که جراح، امنتوم (لایهای از بافت چربی که معده و روده را میپوشاند) به همراه غدد لنفاوی مجاور را حذف کنند تا از گسترش سرطان پیشگیری شود.
نکته:
اگر سرطان تنها در قسمت تحتانی معده یا قسمت ابتدایی آن قرار دارد، گاسترکتومی جزئی توصیه میشود.
-
گاسترکتومی کامل
گاسترکتومی کامل نوعی از جراحی سرطان معده است که در شرایط حادتر تجویز میشود. برای مثال، درصورتی که سرطان بخشهای دیگری مثل مری یا طحال را درگیر کرده باشد، این عمل انجام میشود. در انتهای جراحی، بخش پایینی مری به روده کوچک متصل میشود تا مسیر هدایت غذا کامل باشد. بعد از انجام این نوع عمل، افراد نمیتوانند میزان زیادی در یک وعده غذا بخورند. آنها باید وعدههای زیاد اما کوچک در طول روز داشته باشند.
چنانچه سرطان در سراسر معده گسترس یافته باشد یا در قسمت فوقانی معده و نزدیک به مری قرار داشته باشد، جراح ممکن است گاسترکتومی کلی را بهعنوان روش درمان انتخاب کند. طی این فرایند، جراح کل معده، غدد لنفاوی مجاور و امنتوم را خارج میکند. همچنین این احتمال وجود دارد که پزشک جراح قسمتهایی از طحال، مری، روده، لوزالمعده یا سایر اندامهای مجاور را از بدن خارج کند. در ادامه، قسمت انتهایی مری را به قسمتی از روده کوچک متصل میکند تا مواد غذایی از روده عبور کنند.
-
لنفادنکتومی
نوع دیگری از جراحی سرطان معده، لنفادنکتومی است که در این روش غدد لنفاوی که درکنار هم قرار گرفتهاند حذف میشود. در این روش پزشکان تعداد خاصی از غدد لنفاوی را بر میدارند تا سرطان ریشهکن شود. این که دقیقا چه تعداد غده برداشته شود بستگی به نظر پزشک شما دارد و هر روشی استانداردهای خاص خود را دارد.
-
بایپس معده
بایپس معده یا گاستروژونوستومی، نوعی جراحی سرطان معده است که در آن سرطان به طور کامل برداشته نمیشود، اما نقش بسیار بزرگی در تسکین بیمار دارد. این جراحی زمانی انجام میشود که تودههای سرطانی در معده بزرگ شدهاند و اجازهی خروج غذا را نمیدهند. در این صورت، این نوع جراحی به کار گرفته میشود تا بیمار تسکین پیدا کند.

دلایل جراحی سرطان معده
جراحی سرطان معده به منظور برداشت تودههای سرطانی از دیواره معده و لایههای مجاور آن انجام میشود.
این روش به عنوان یک روش مؤثر در درمان سرطان معده شناخته شده است و به طورکلی هدف آن کاهش یا برطرف کردن علائم و عوارض سرطان معده و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. از طرف دیگر، جراحی سرطان معده میتواند در جلوگیری از گسترش سرطان به اعضای اطراف معده مؤثر باشد.
با برداشت تودههای سرطانی و لایههای مجاور، احتمال گسترش سرطان به اعضای مجاور به حداقل ممکن میرسد و در نتیجه وضعیت بیمار را بهبود میبخشد.
اقدامات لازم برای زمان قبل از جراحی سرطان معده
با وجود این که احتمال اثربخشی جراحی سرطان معده بسیار بالا است، اما بهتر است به منظور بهبود نتایج، درمان بهتر و هم چنین طول دوره نقاهت کوتاهتر، برخی از اقدامات را قبل از عمل جراحی انجام دهید.
اولین قدم، تشخیص دقیق و قطعی بیماری است. برای این منظور، باید انواع آزمایشهای تشخیصی از جمله آندوسکوپی، باریوم معده و بیوپسی انجام شود تا نوع و مرحله بیماری مشخص شود.
سپس، بر اساس نتایج این آزمایشها، تصمیمگیری درباره نوع جراحی و درمان انجام میشود.
در مرحله بعدی، برای بهبود وضعیت بیمار و افزایش شانس موفقیت جراحی، باید تغذیه مناسب و ورزش منظم را رعایت کنید. از غذاهای سالم و غنی از ویتامینها و مواد مغذی استفاده کنید و از مصرف غذاهای پرچرب، پرنمک و پرقند خودداری کنید. همچنین، ورزش منظم و ملایمی مانند پیادهروی یا شنا را در برنامه روزانه خود قرار دهید تا به عملکرد قلب و عروق و سیستم ایمنی بدن کمک کنید.
بازگشت سرطان معده بعد از جراحی!
یکی از مهم ترین سوالات افرادی که نیاز به عمل جراحی سرطان معده پیدا میکنند این است که آیا امکان بازگشت سرطان وجود دارد یا خیر؟
در پاسخ باید گفت پس از جراحی برای برداشت سرطان معده، ممکن است برخی از سلولهای سرطانی همچنان در بدن باقی بمانند. این سلولها ممکن است به مرور زمان به رشد و تکثیر بپردازند و باعث بازگشت سرطان شوند.
علاوه بر این، در برخی موارد، سرطان معده ممکن است در زمان عمل جراحی به صورت کامل درمان نشده و سلولهای سرطانی کاملا از بین نرفته باشند. این سلولهای درمان نشده ممکن است در طول زمان به رشد و تکثیر بپردازند و بازگشت سرطان را ایجاد کنند.
برای جلوگیری از بازگشت سرطان معده پس از جراحی، معمولا بیماران پس از عمل جراحی، شیمی درمانی میشوند. این درمانها به منظور کشتن سلولهای سرطانی موجود در بدن و جلوگیری از بازگشت آنها استفاده میشوند.
همچنین، پس از جراحی ممکن است برنامههای رژیم غذایی و سبک زندگی سالم نیز توصیه شود. این تغییرات در سبک زندگی ممکن است به کاهش ریسک بازگشت سرطان معده کمک کنند.
همچنین، انجام برنامههای پیگیری منظم و انجام آزمایشهای تصویری مانند آندوسکوپی و ایکوگرافی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است تا بازگشت سرطان معده درصورت وجود به سرعت تشخیص داده و درمان شود.
آیا جراحی سرطان معده خطرناک است؟
جراحی سرطان معده یکی از روشهای اصلی درمان این بیماری است و میتواند زندگی بسیاری از بیماران را نجات دهد.
اما همانطور که در هر عمل جراحی دیگری نیز صدمات و عوارض جانبی ممکن است رخ دهند، جراحی سرطان معده نیز ممکن است با خطرهای خاصی همراه باشد.
یکی از مشکلات احتمالی پس از جراحی سرطان معده، عفونت است. در صورتی که بیمار دچار عفونت شد، ممکن است نیاز به درمانهای دارویی یا مراجعه مجدد به بیمارستان وجود داشته باشد.
علاوه بر این، ممکن است در اثر جراحی، بخشی از معده یا حتی کل معده برداشته شود که میتواند منجر به مشکلات گوارشی دائمی مانند مشکلات هضمی و جذب غذا شود.
متخصصان پزشکی معتقدند که درصورتی که جراحی سرطان معده به درستی انجام شود و بیمار بعد از عمل در مراحل بعدی به درستی مراقبت شود، خطرات عمل جراحی به حداقل میرسد.
مدت زمان جراحی سرطان معده چقدر است؟
مدت زمان جراحی سرطان معده به عوامل متعددی بستگی دارد و ممکن است متغیر باشد. این عوامل شامل اندازه و موقعیت تومور و میزان گسترش آن به سایر اعضای بدن میشود.
همچنین، مهارت و تجربه جراح، روشهای جراحی مورد استفاده و وضعیت عمومی بیمار نیز تأثیرگذار است. در برخی موارد، جراحی معده ممکن است به تنهایی کافی نباشد و باید با روشهای درمانی دیگر مانند شیمی درمانی یا رادیوتراپی ترکیب شود؛ بنابراین، مدت زمان جراحی سرطان معده بسته به شرایط هر بیمار متفاوت است.
تغذیه مناسب بعد از جراحی سرطان معده چیست؟
بعد از جراحی سرطان معده، تغذیه مناسب بسیار حائز اهمیت است.
این عمل جراحی ممکن است باعث تغییرات جدی در سیستم گوارشی فرد شود و ممکن است مشکلاتی مانند خستگی، خونریزی، تهوع و استفراغ را به دنبال داشته باشد. در این شرایط، تغذیه غنی از پروتئین و مواد مغذی بسیار مهم است.
برخی از مواد غذایی مناسب برای مصرف در این مرحله شامل:
- مواد غذایی نرم و آسان برای هضم مانند سوپها، پورهها
- مواد غذایی حاوی پروتئینهای سالم مانند ماهی، مرغ و تخممرغ
- همچنین، مصرف غذاهای حاوی فیبر مانند میوهها و سبزیها نیز برای حفظ سلامتی رودهها و راحتی عمل دفع بسیار مهم است.
در نهایت، توصیه میشود با یک کارشناس تغذیه یا پزشک متخصص مشورت کنید تا نیازهای خاص بدن خود را پاسخگو شوید و سریعتر بهبود یابید.
درمان سرطان معده با دکتر فرید مرادیان
در بخش های قبلی به نقش پزشک جراح در موفقیت درمان سرطان معده با جراحی اشاره کردیم. مهم است که با انتخاب یک جراح حرفهای به بهبود سلامت خود کمک کنید. دکتر فرید مرادیان با ۱۸ سال سابقه و داشتن بورد تخصصی جراحی، از بهترین جراحان ایران هستند.
حضور به عنوان پزشک مدعو در بسیاری از برنامههای صدا و سیما مثل برنامه طبیب، به خانه برمیگردیم و شبکه جام جم نشان از مهارت بالا و حسن شهرت ایشان دارد. اگر به دنبال یک پزشک حرفهای برای خود میگردید، پیشنهاد ما به شما دکتر فرید مرادیان است.

سوالات متداول سرطان معده
۱- چه عوارض جانبی ممکن است پس از جراحی سرطان معده رخ دهد؟
عوارض پس از جراحی سرطان معده شامل عفونت، خونریزی، تشکیل لخته خون، ترشح زخم، بیماریهای ریه، مشکلات گوارشی، کاهش وزن ناخواسته و کمبود ویتامینها و مواد معدنی است.
۲- آیا بعد از جراحی سرطان معده می توانم به طور طبیعی غذا بخورم؟
از مرکبات، چربیها و غذاهای سنگین خودداری کنید و وعدههای غذایی کوچک اما به تعداد زیاد در طول روز بخورید. همچنین، بهتر است از غذاهای نرم و سبک استفاده کنید و غذاهایی که تحرک شدید در معده به وجود میآورند را نخورید.
۳- چه مدت زمانی برای بازگشت به فعالیت های روزمره بعد از جراحی سرطان معده نیاز دارم؟
بازگشت به فعالیتهای روزمره پس از جراحی سرطان معده متفاوت است و به عواملی مانند نوع جراحی، مراحل بعد از جراحی و وضعیت بیمار بستگی دارد.
۴- آیا بعد از جراحی سرطان معده نیاز به درمان شیمی درمانی دارم؟
درمان شیمی درمانی یک روش اصلی درمان سرطان است. این درمان معمولا بعد از جراحی استفاده میشود تا سلولهای سرطانی باقی مانده را از بین ببرد و احتمال عود بیماری کاهش پیدا کند.
۵- آیا پس از جراحی سرطان معده می توانم باردار شوم؟
این مسئله بستگی به عوامل مختلفی دارد. عواملی مانند نوع جراحی سرطان معده، مراحل بعد از جراحی، وضعیت سلامتی فعلی و همچنین روش درمانی برای سرطان معده تعیین کننده نتیجه بارداری است. برخی از موارد، مانند استفاده از رادیوتراپی و شیمی درمانی، میتواند منجربه کاهش توانایی باروری زنان شود.
۳) سرطان روده کوچک
روده کوچک قسمت بزرگی از سیستم گوارش را تشکیل میدهد و به بدن شما در هضم غذا و دریافت ویتامینها کمک میکند. سرطانی که از اینجا شروع میشود سرطان روده کوچک نامیده میشود.
برخی از علائم سرطان روده کوچک میتواند شامل درد یا توده در شکم، کاهش وزن، خستگی یا مدفوع سیاه و تیره باشد. البته سرطان روده کوچک بسیار نادر است.
۴) سرطان روده بزرگ
سرطان روده بزرگ به معنای سرطانی است که از روده بزرگ (کولون) و مجرای پشتی (رکتوم) شروع میشود.
علائم سرطان روده (کولورکتال) میتواند شامل خونریزی از رکتوم، وجود خون در مدفوع یا تغییر در عادت طبیعی روده شما باشد.

۵) سرطان راست روده
سرطان راست روده با عناوین مختلفی مانند سرطان مقعد یا رکتوم نیز شناخته میشود. مقعد بخشی از روده بزرگ است که به سمت خارج بدن باز میشود. هنگامی که روده خود را خالی میکنید، مدفوع از آن عبور میکند. سرطان مقعد یک سرطان نادر است.
به این نکته توجه داشته باشید این نوع از سرطان با سرطان کولون یا روده بزرگ متفاوت است.
۶) سرطان پانکراس یا لوزالمعده
سرطان لوزالمعده سرطانی است که در هر نقطه از پانکراس اتفاق بیفتد.
لوزالمعده غدهای است که در عمق شکم، بین معده و ستون فقرات قرار دارد. وظیفه لوزالمعده در بدن تولید آنزیمهایی است که به هضم غذا کمک میکنند و هورمونهایی مانند انسولین که سطح قند خون را کنترل میکنند.
تومورهای پانکراس، یا برون ریز هستند یا غدد درون ریز را درگیر میکنند. بیش از ۹۰ درصد سرطانهای پانکراس تومورهای برون ریز هستند. شایعترین نوع سرطان پانکراس، آدنوکارسینوم است.
۷) سرطان کبد و مجاری صفراوی
کبد از انواع مختلف سلولها تشکیل شده است. نوع سرطان کبد به محل شروع و نوع سلولی که در آن آغاز شده بستگی دارد.
شایعترین نوع سرطان کبد، کارسینوم کبدی (HCC) است. مجاری صفراوی بخشی از دستگاه گوارش به شمار میرود که با داشتن لولههایی، کبد و کیسه صفرا را به مجرای کوچک متصل میکنند که در آنها صفرا جریان دارد. سرطان مجرای صفراوی معمولا کلانژیوکارسینوم نامیده میشود.
روشهای درمان سرطانهای دستگاه گوارش
درمان سرطان های گوارشی به فاکتورهایی مانند نوع و مرحله سرطان و همچنین سن، سلامت عمومی بیمار و ترجیحات او بستگی دارد. با این حال وقتی صحبت از سرطان گوارش میشود، رایجترین راهکاری که پیش روی بیماران قرار دارد، جراحی است. انواع دیگر راههای درمان شامل:
- شیمی درمانی
- پرتودرمانی
- درمانهای هدفمند
توجه داشته باشید که؛
زمانی که تومور در مراحل اولیه خود است و دسترسی به آن امکان پذیر است از روش “جراحی” برای خارج کردن آن استفاده میشود.
هدف اصلی استفاده از روش جراحی، جهت درمان سرطان دستگاه گوارش چیست؟
به طور کلی این نوع جراحی با دو هدف عمده صورت میگیرد:
-
درمان سرطان و بهبودی کلی
بسته به محل و مرحله سرطان بیمار، ممکن است جراحی برای حذف تومورهای سرطان از بخشی یا تمام معده، غدد لنفاوی مجاور و سایر اندامها انجام شود. در این فرایند، جراح سعی میکند تا جایی که امکان دارد بخشی از معده را حفظ کند. با این وجود احتمال دارد که اعضایی از دستگاه گوارش طی جراحی برداشته شوند.
-
جراحی برای تسکین بیمار
چنانچه سرطان گستردهتر باشد و امکان حذف تومورها بهطور کامل وجود نداشته باشد، عمل جراحی به منظور جلوگیری از خونریزی یا مسدود شدن معده در اثر رشد تومور صورت میگیرد.
خلاصه نکات مطلب
با شناخت انواع سرطانهای دستگاه گوارش متوجه شدیم که این نوع سرطانها، از جمله بیماریهای جدی و خطرناک هستند که میتوانند تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشند. باتوجه به تنوع سرطانها در این سیستم و روشهای درمانی مختلف آن، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است.
درصورت بروز علائم مشکوک مانند تغییر در عادات روده، درد شکم، کاهش وزن ناخواسته یا خونریزی، مراجعه به پزشک فوق تخصص جراحی سرطان، جناب آقای دکتر فرید مرادیان ضروری است. ایشان با انجام آزمایشات لازم، برنامه درمانی مناسب را تعیین کرده و بهترین روش درمانی را در پیش میگیرد.
به عنوان مثال سرطان معده یکی از بیماریهای آزاردهنده است که برای درمان آن ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد. برای موفقیت جراحی این سرطان و درمان آن، انتخاب یک تیم پزشکی حاذق بسیار مهم است. ما در این مطلب علاوه بر توضیح هر آن چه که لازم بود در خصوص این نوع جراحیها بدانید، دکتر فرید مرادیان را نیز به عنوان بهترین جراح سرطان معده معرفی کردیم. امیدواریم که مطالب این مقاله برای شما عزیزان مفید باشد.

کولونوسکوپی چگونه و هر چند وقت باید تکرار شود؟




