سارکوم بافت نرم (Soft Tissue Sarcoma) در زمره تومورهای بدخیم و نسبتاً کمیابی قرار دارد که از بافتهای همبند بدن، نظیر عضلات، چربیها، رگهای خونی، اعصاب و تاندونها منشاء میگیرند. اگرچه علت دقیق و فاکتورهای زمینهای بروز این بیماری در بسیاری از موارد همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، اما بروز سالانه آن در سطح جهانی، ضرورت شناخت علائم اولیه و اهمیت تشخیص به موقع را دوچندان کرده است.
باتوجه به پیچیدگی رفتار این تومورها، تشخیص و درمان سارکوم نیازمند رویکردی چند تخصصی و بهره گیری از پروتکلهای درمانی پیشرفته است. مراجعه به متخصصان مجرب که تسلط کامل بر متدهای مدرن درمان دارند، از جمله دکتر فرید مرادیان، نقش تعیین کنندهای در کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا میکند.
اگر به دنبال اطلاعات دقیق علمی هستید یا در مسیر تشخیص و درمان این بیماری قرار دارید، این مقاله راهنمای جامعی برای درک بهتر شرایط شما و انتخاب آگاهانه مسیر درمانی خواهد بود.
سارکوما (Sarcoma) اصطلاح عمومی برای گروه گستردهای از سرطانهای نادر است که از رشد و تقسیم غیرقابل کنترل سلولها، تجمع آنها در یک نقطه و در نهایت به ایجاد تومور در استخوانها و بافتهای نرم بدن منجر میشود.
سارکوم استخوان، بیشتر در بین کودکان دیده میشود. درحالی که سارکوم بافت نرم در بزرگسالان شایع است. این سرطانها تقریبا درهر جایی از بدن میتوانند رخ دهند، اما بیشتر در اندامها (بازوها و پاها) و همچنین شکم و قفسه سینه یافت میشوند.
بافتهای نرم بدن که سرطان سارکوم بافت نرم از آنها منشأ میگیرد، شامل موارد زیر است:
در مراحل اولیه ممکن است علامت خاصی نداشته باشد. اما شایعترین علامت آن، وجود توده یا برجستگی بدون درد که به تدریج هم بزرگتر میشود.
علائم دیگر بسته به محل تومور ممکن است شامل موارد زیر باشد:
نکته:
توجه داشته باشید که این علائم میتوانند نشانه بسیاری از بیماریهای دیگر پزشکی نیز باشد. در نتیجه برای تشخیص قطعی لازم است با پزشک مشورت کنید.
اگر تودهای در بدن وجود دارد که یکی از ویژگیهای زیر را دارد، بهتر استُ حتما توسط پزشک بررسی شود:
بیش از ۵۰ نوع سارکوم وجود دارد. اما طبق مطالعاتی که توسط متخصصان انجام شده است، انواع سارکوم بافت نرم عبارتند از:
در بیشتر موارد علت دقیق مشخص نیست! اما برخی عواملی که میتوانند خطر ابتلا به سارکوم را افزایش دهند عبارتند از:
برخی از سندرمها که خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهند، می توانند از والدین به فرزندان منتقل شوند. نمونه هایی از سندرمهایی که خطر سارکوم را افزایش می دهند شامل رتینوبلاستوما خانوادگی و نوروفیبروماتوز نوع ۱ است.
پرتودرمانی برای سرطان، خطر ابتلا به سارکوم را در آینده افزایش میدهد.
لنف ادم تورم ناشی از ذخیره مایع لنفاوی است که زمانی رخ میدهد که سیستم لنفاوی مسدود یا آسیب دیده باشد. خطر ابتلا به نوعی سارکوم به نام آنژیوسارکوم را افزایش میدهد.
برخی از مواد شیمیایی، مانند برخی از مواد شیمیایی صنعتی و علف کشها، میتوانند خطر ابتلا به سارکوم را که بر کبد تأثیر می گذارد، افزایش دهند.
ویروسی به نام ویروس هرپس انسانی ۸، میتواند خطر ابتلا به نوعی از سارکوم به نام سارکوم کاپوزی را در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف افزایش دهد.
آزمایشها و روشهای مورد استفاده برای تشخیص سارکوم و تعیین میزان (مرحله) آن عبارتند از:
پزشک معاینه فیزیکی را برای درک بهتر علائم شما انجام میدهد و به دنبال سرنخهای دیگری میگردد که به تشخیص بیماری کمک کند.
برخی از تصویربرداریها مانند اشعه ایکس برای مشاهده مشکلات استخوانی بهتر است. تستهای دیگر مانند MRI برای مشاهده مشکلات بافت همبند، نتیجه بهتری ارائه میدهد. سایر آزمایشات تصویربرداری ممکن است شامل سونوگرافی، سی تی اسکن و پت اسکن (PET Scan) باشد.
بیوپسی روشی برای برداشتن یک تکه بافت مشکوک برای بررسی پاتولوژی است. بررسیهای پاتولوژیک پیچیده میتوانند مشخص کنند که آیا سلولها سرطانی هستند و چه نوع سرطانی را نشان میدهند. آزمایشها همچنین میتوانند اطلاعاتی را نشان دهند که برای انتخاب بهترین درمانها، مفید است. گاهی اوقات بیوپسی همزمان با جراحی برای برداشتن بافت سرطانی انجام می شود.
نکته بسیار مهم…
هنگامی که ابتلا به سارکوم تشخیص داده شد، پزشک ممکن است آزمایشهای بیشتری، جهت بررسی علائم گسترش سرطان توصیه کند.
روشهای درمانی که پزشکان برای درمان سارکوم انتخاب میکنند، کاملا به نوع آن، اینکه بافت کدام قسمت از بدن را درگیر نموده و چقدر گسترش پیدا کرده است، بستگی دارد.
سارکوم در ۷۵ درصد موارد، قابل درمان است و کنترل میشود و معمولا در همان بافتی که شروع شده باقی میماند و به بافتهای دیگر سرایت نمی کند اما تشخیص به موقع و شروع روشهای درمانی سریع، در بهبود آن بسیار موثر هستند.
روشهای اصلی درمان شامل:
رایجترین روش درمانی است که اغلب برای تومورهای کوچک موجود در پاها، بازوها و سایر نقاط بدن مورد استفاده قرار میگیرد.
این روش اغلب به دو صورت پرتو درمانی خارجی و پرتو درمانی داخلی انجام میشود.
شیمی درمانی یکی دیگر از درمانهای رایج است که در برخی انواع یا مراحل پیشرفته تر انجام میشود.
در موارد خاص از این روش های درمانی استفاده میشود.
نکته حائز اهمیت:
هر تودهای به معنی سرطان نیست؛ بسیاری از تودهها خوشخیم هستند. اما چون سارکوم بافت نرم ممکن است در ابتدا بیدرد و آرام رشد کند، تودههای بزرگ، عمقی یا در حال رشد باید حتما بررسی دقیق پزشکی شوند.
درحالی که سارکومهای استخوان و بافت نرم نادر هستند،اما یک چالش سلامتی مهم هستند که نیاز به مراقبت فوری و تخصصی دارد. با افزایش آگاهی نسبت به علائم و ترویج تشخیص زودهنگام، پزشکان و بیماران میتوانند با همکاری یکدیگر اطمینان حاصل کنند که این سرطانها در اولین مرحله ممکن تشخیص داده شده و درمان میشوند. با تحقیقات مداوم و پیشرفتهای درمانی، امید روزافزونی برای نتایج بهتر و بهبود کیفیت زندگی برای افرادی که تحت تأثیر این سرطانهای تهاجمی هستند، وجود دارد.
به بیماران عزیز توصیه میشود؛ درصورت نیاز به مشاوره تخصصی و بررسی دقیقتر شرایط بالینی، به پزشک فلوشیب فوق تخصص سرطان، جناب آقای دکتر فرید مرادیان، مراجعه کرده و از دانش و تجربه ایشان در تشخیص و تجویز برنامه درمانی مناسب بهرهمند شوید.
