سرطان روده

خلاصه‌ای از مطلب

سرطان کولورکتال یا سرطان روده (Colon Cancer) زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌هایی که کولون یا راست روده را پوشانده‌اند غیرطبیعی شده و خارج از کنترل رشد می‌کنند. از آنجایی که علائم اغلب تا زمانی که سرطان پیشرفت نکرده است ظاهر نمی‌شود، انجام منظم غربالگری سرطان کولورکتال بسیار مهم است.

علائم سرطان روده شامل تغییر در اجابت مزاج، وجود خون در مدفوع، درد شکمی، خستگی مفرط و کاهش وزن بی‌دلیل است. و درمان آن بر اساس مرحله بیماری و شامل جراحی، شیمی‌ درمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی انجام می‌شود. در ادامه مطلب به بررسی کامل‌تر سرطان روده و انواع آن می‌پردازیم.

سرطان کولون و سرطان کولورکتال چیست؟

سرطانی که از روده بزرگ شروع می‌شود، سرطان کولون نامیده می‌شود که در بخش انتهایی کولون یا راست‌ روده ایجاد می‌شود. در حالی‌ که سرطان در رکتوم به عنوان سرطان رکتوم (Rectal cancer) شناخته می‌شود.

سرطان‌هایی که هر یک از این اندام‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند، ممکن است سرطان کولورکتال (Colorectal cancer) نیز نامیده شوند.

اکثر سرطان‌های کولورکتال به طور کلی در طول زمان از رشد تدریجی توده‌های خوش‌ خیم به نام پولیپ آغاز می‌شوند. پولیپ‌ها می‌‌توانند پس از ایجاد، یک سری جهش (ناهنجاری) در DNA سلولی آن‌ها تغییر کنند و تبدیل به پولیپ‌های پیش‌ سرطانی (Adenomatosis)، یا همان تومورهای بدخیم شوند.

پولیپ‌ها اندازه کوچکی داشته و درصورت ایجاد علائم، تنها علائم خفیفی را ظاهر می‌کنند. به همین جهت پزشکان متخصص، جهت پیشگیری از سرطان کولون، توصیه می‌کنند به صورت منظم آزمایشات غربالی انجام شود تا قبل از سرطانی شدن پولیپ‌ها، جهت شناسایی و برداشتن آن‌ها اقدام شود.

لازم به ذکر است؛

در صورت سرطانی شدن همزمان کولون و رکتوم، از عنوان «سرطان کولورکتال» استفاده می‌شود. سرطان کولورکتال از رکتوم شروع می‌شود. انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society) تخمین می‌زند ۱ مورد از هر ۲۲ مرد و نیز ۱ مورد از هر ۲۴ زن، در طول عمر خود به سرطان كولوركتال مبتلا می‌شوند.

علائم سرطان کولورکتال چیست؟

در ۷۵٪ موارد، ابتلا به سرطان روده یا کولون، در افراد بدون سابقه خانوادگی و یا سایر عوامل ایجاد سرطان، رخ می‌دهد و متاسفانه در مراحل اولیه اغلب بدون علامت است. پس علائم سرطان روده بزرگ نیز در مراحل اولیه مشاهده نمی‌شود.

به صورت کلی علائم سرطان کولورکتال شامل موارد زیر است:

• یبوست
• اسهال
• تغییر رنگ مدفوع
• تغییر شکل مدفوع، مانند: باریک شدن مدفوع
• وجود خون در مدفوع
• خونریزی روده بزرگ
• تولید گاز بیش از حد
• گرفتگی و درد شکم
• خستگی مفرط
• کاهش وزن ناخواسته

انواع سرطان کولون

با وجودی که سرطان کولورکتال کاملا مشخص به نظر می‌رسد، اما در حقیقت بیش از یک نوع سرطان کولورکتال وجود دارد.

چنین تفاوت‌هایی به نوع سلول‌هایی که سرطانی شده و نیز به موقعیت این سلول‌ها بستگی دارند.

شایع‌ترین نوع سرطان کولون، آدنوکارسینوم‌ها (Adenocarcinoma) هستند که در سلول‌های مخاطی کولون یا رکتوم شکل می گیرند. به گفته انجمن سرطان آمریکا، ۹۶% افراد مبتلا به سرطان کولون را آدنوکارسینوم‌ها تشکیل می‌دهند.

مگر در مواردی که پزشک معالج، نوع دیگری از سرطان کولون را تشخیص دهد، پس احتمالا سرطان کولون بیمار از نوع آدنوکارسینوم است!

سرطان های کولورکتال به ندرت ممکن است در اثر دیگر انواع تومور مانند موارد زیر به وجود بیایند:

• لنفوم؛ که در ابتدا ممکن است در گره‌های لنفاوی یا در کولون تشکیل شود.

• کارسینوئیدها (Carcinoids)؛ که در سلول‌های روده تولیدکننده هورمون شروع می‌شوند.

• سارکوم‌ها (Sarcomas)؛ که در بافت‌های نرم مانند عضلات کولون ایجاد می‌شوند.

• تومورهای استرومال (Stromal tumors)؛ دستگاه گوارش، که ممکن است در ابتدا خوش‌ خیم بوده و سپس سرطانی شوند. (این تومورها معمولا در دستگاه گوارش تشکیل می‌شوند و به ندرت ممکن است در کولون نیز دیده شوند)

مراحل پیشرفت سرطان کولورکتال

پزشک ممکن است از سطح‌ بندی سرطان به عنوان راهنمایی جهت تشخیص میزان پیشرفت سرطان استفاده کند. دانستن مرحله سرطان به پزشک کمک می‌کند تا بهترین درمان ممکن را اتخاذ کرده و چشم انداز طولانی مدت بیماری شما تخمین بزند.

در ابتدا سرطان روده بزرگ تنها در داخلی‌ترین پوشش روده بزرگ به نام مخاط یافت می‌شود.

۱. مرحله اول

تشخیص سرطان کولون یعنی تومور فراتر از پوشش داخلی گسترش یافته است اما در داخل روده بزرگ باقی می‌ماند و فقط به غدد لنفاوی (اندام‌های کوچکی هستند که بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند و مانند فیلتر عمل می‌کنند) گسترش یافته است.

همچنین سرطان به مخاط کولون یا رکتوم نفوذ کرده است؛ اما هنوز وارد دیواره های ارگان نشده است.

۲. مرحله دوم

سرطان روده بزرگ از طریق لایه عضلانی خارجی ضخیم روده بزرگ به دیواره‌های کولون یا رکتوم نفوذ پیدا کرده است؛ اما هنوز گره‌های لنفاوی یا بافت‌های اطراف درگیر نشده‌اند.

۳. مرحله سوم

سرطان روده به خارج از روده بزرگ رسیده و در این مرحله معمولا ۱ تا ۳ گره لنفاوی درگیر شده است. بدین ترتیب سرطان به گره‌های لنفاوی گسترش یافته است؛ اما هنوز در دیگر قسمت‌های بدن پخش نشده است.

۴. مرحله چهارم

سرطان روده بزرگ به دیگر بخش‌های بدن مانند کبد یا ریه‌ها گسترش (متاستاز) یافته است. اما ممکن است هنوز در غدد لنفاوی هم وجود داشته باشد.

روش های درمان سرطان روده بزرگ

روش درمانی که پزشک معالج، برای سرطان کولورکتال در نظر می‌گیرد به عوامل مختلفی از جمله سلامت کلی بدن، محل به وجود آمدن سرطان و پیشرفت آن بستگی دارد.

در صورتی که سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه باشد معمولا از روش جراحی برای درمان آن استفاده می‌شود. انواع درمان به روش جراحی شامل موارد زیر است:

• برداشتن پولیپ حین انجام کولونوسکوپی
• برداشتن قسمت کوچکی از دیواره روده در حین کولونوسکوپی
• انجام جراحی لاپاروسکوپی: لاپاروسکوپی نوعی از جراحی کمتر تهاجمی است که برای برداشتن پولیپ‌هایی که توسط کولونوسکوپی جدا نشده‌اند، استفاده می‌شود.

آقای دکتر فرید مرادیان، با انجام جراحی لاپاراسکوپی،‌ با برش‌های کم و بسیار کوچک (در مراکزی که تجهیزات لاپارسکوپی موجود باشد) به درمان  بیماران مراجعه کننده می‌پردازد.

با انجام این روش که کمترین تهاجم را دارد، بیمار می‌تواند بسیار سریع به انجام کار‌های روزمره خود مشغول شود. در نتیجه این روش اثرات فوق‌ العاده‌ای بر سلامت و سطوح ایمنی سلولی فرد دارد.

• برداشتن قسمتی از روده بزرگ توسط جراحی
• ایجاد یک راه مجزا از روده بزرگ برای خروج مواد دفعی
• برداشتن غدد لنفاوی درگیر شده

توجه داشته باشید که…

به جز روش جراحی از روش شیمی‌ درمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی و در نهایت درصورتی که سرطان پیشرفته باشد از درمان حمایتی برای کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی فرد بیمار استفاده می‌شود.

نتیجه نهایی و سخن پزشک

سرطان کولون از روده بزرگ و سرطان رکتوم از راست‌ روده شروع می‌شود و اگر هرکدام از این دو ناحیه درگیر شوند از اصطلاح سرطان کولورکتال استفاده می‌شود.

اغلب سرطان‌های کولورکتال به‌ تدریج از پولیپ‌های خوش‌ خیم شروع می‌شوند. که ممکن است در طول زمان با تغییرات DNA به تومور بدخیم تبدیل شوند. در مراحل اولیه سرطان کولورکتال محدود به لایه‌های داخلی روده است، سپس به دیواره‌های عمیق‌تر نفوذ می‌کند، در مرحله سوم معمولا غدد لنفاوی درگیر می‌شوند و در مرحله چهارم سرطان به اندام‌های دوردست مانند کبد یا ریه گسترش می‌یابد. پولیپ‌ها و حتی سرطان در مراحل اولیه اغلب بدون علامت هستند، پس غربالگری منظم مهم‌ترین راه پیشگیری و تشخیص زودهنگام است.

شایع‌ترین نوع سرطان کولون «آدنوکارسینوم» است که از سلول‌های مخاطی شروع می‌شود و بخش عمده موارد را شامل می‌گردد، در حالی‌ که انواع نادرتر مانند لنفوم، کارسینوئید، سارکوم و تومورهای استرومال نیز ممکن است در فرد دیده شوند.

درمان این سرطان بسته به محل و مرحله بیماری از جراحی (از برداشتن پولیپ تا برداشتن بخشی از روده و غدد لنفاوی) تا شیمی‌ درمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی و در مراحل پیشرفته، درمان‌های حمایتی توسط جناب آقای دکتر فرید مرادیان برای کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران را در بر می‌گیرد.